Wednesday, January 27, 2010

अशुद्ध मराठी - १

काल दिवाणखान्यात ऑफिसचे काम करत बसलो होतो. टी.व्ही. चालू होता. झी मराठी असावं बहुधा. ’जॉन्सन ऍंड जॉन्सन’ साबणाची जाहीरात लागली होती.
कानावर शब्द पडले, “परद्यात (पडद्यात नव्हे..) राहू दे, परदा ना उठवू दे” डोकंच फिरलं. काय हे मराठीचे धिंडवडे??
मूळ हिंदी जाहिराती मराठीत आणताना भाषेचे नियम किंवा भाषेचा लहेजा नको का सांभाळायला? “परदा ना उठाओ” चं भाषांतर “परदा ना उठवू दे” असं???
प्रसार माध्यमातून लावली जाणारी मराठीची वाट पाहीली की आजकाल मला भयंकर संताप येतो.
मध्ये एक पुस्तक प्रकाशित झालं. या अतिशय गाजलेल्या हिंदी पुस्तकाचं शीर्षक होतं “मस्त खाओ, स्वस्थ रहो”. मराठीत अनुवाद झाल्यावर पुस्तकाला नाव दिलं गेलं “मस्त खा, स्वस्थ रहा” !!!
हिंदीमध्ये ’स्वस्थ’ चा अर्थ निरोगी असा होतो. पण मराठीतला ’स्वस्थ’ म्हणजे निवांत. ही एवढी मोठी चूक लोकांना कळत नाही.
’कुरकुरे’च्या जाहिरातीतील ’टेढा है, मगर मेरा है’ चं मराठी रूपांतर ’वाकडा आहे पण माझा आहे’ असं करणार्‍या मराठी जाहीरातसंस्थांना काय म्हणावे?
मूळ हिंदी किंवा इंग्रजी शब्दांचे शब्दशः भाषांतर करण्याचा मुर्खपणा आपण लोक अजून किती दिवस करणार आहोत? आशय व्यक्त होईल असे समर्पक शब्द योजले की काम झाले. हास्यास्पद भाषांतराचा अट्टाहास कश्यासाठी?
शिरीष कणेकरांनी कोण्या एका कादंबरीकाराच्या बाबत लिहीलं होतं. हे महाशय इंग्लिश कथांवरून मराठी साहित्य लिहायचे. त्यांचा नायक त्याच्या साहेबाला भेटायला जातो तेंव्हा बाहेरच्या सेक्रेटरीला विचारतो “ साहेब आहेत का? काय करताहेत?” तो उत्तरते “मला भीती वाटते, ते कामात असावेत.” आता साहेब कामात आहेत यामध्ये घाबरण्यासारखं काय? तर हे म्हणजे मूळ इंग्रजी कादंबरीतल्या “I am afraid that he must be busy” चं भ्रष्ट मराठी रूपांतर होते.
मागे पेप्सीची जाहीरात करताना या शुंभांनी ’पेप्सी, हे मन मागतंय मोर’ अशी ओळ लिहीली होती. बहुतेक ती त्या वेळच्या होणार्‍या अभयारण्यातील मोर आणि लांडोरांच्या हत्येविषयी असावी !!!!
अश्या चुका किंवा असला बावळटपणा झी तेलगु किंवा ईटीव्ही, जेमिनी, सूर्या वगैरे दाक्षिणात्य वाहिन्यांवर चालतो का?
ता.क. – काही महिन्यांपुर्वी एका वृत्तपत्रात कोण्या एका फिरकी गोलंदाजाबद्दल लिहीताना पत्रकाराने ’अमुकतमुक हा एक वरच्या खाचेचा फिरकी गोलंदाज असूनही त्याला संघ करता आला नाही’ असं लिहीलं होतं. मी डोकं खाजवत ती बातमी परत परत वाचली. ही कसली वरची खाच आणि कसला संघ याला करायचाय? काहीच कळेना. संध्याकाळी त्याच वृत्तपत्रसमूहाचं इंग्लिश वर्तमानपत्र वाचताना डोक्यात प्रकाश पडला. तिथं छापलं होतं – “Top-Notch spinner like XXX couldn’t make it to the team.” आता बोला !!!!!!

13 प्रतिक्रीया:

छोटा डॉन said...

खरोखर हद्द आहे माठपणाची.
अजिबातच कष्ट घ्यायला नको किंवा मराठीला एवढे सिरीयस घ्यायला नको ह शुद्ध माजुरडेपणा आहे.
बातम्यांच्या बाबतही तीच बोंबाबोंब, मराठी नेत्यांची मराठी वक्तव्ये अशीच 'चिरफाड' करुन दाखवली जातात उलट भाषांतरात ...

बाकी हे "मला भीती वाटते, ते कामात असावेत.” मात्र खरोखर भन्नाट ..

- छोटा डॉन

कांचन कराई said...

ती ’परदा’ वाली जाहिरात मी सुद्धा ऐकली होती. कामाच्या गडबडीत पहाता आली नाही. मग विस्मरणात गेली पण ते धेडगुजरी मराठी तेव्हा लक्षात आलं होतं. केवळ हीच जाहिरात नाही. कधी कधी कार्यक्रमाचे प्रायोजक दाखवतात त्या जाहिरातीसुद्धा अशाच असतात. मी ह्या व्यवसायात आहे म्हणून म्हणत नाही पण मराठीत व्हॉईस ओव्हर देणारे कलाकार असताना, हे लोक हिंदीचं प्रभुत्व असलेल्या कलाकारांकडून मराठी जाहिराती का डब करून घेतात, ते कळलेलं नाही. चमच्याचा च आणि चंद्राचा च यात हे लोक नेहमी गडबड करतात.

हेरंब said...

अरे जाहिरातीच कशाला. आपल्या आजूबाजूचे मराठीच लोक पण किती चुकीचे (अशुद्ध म्हणत नाहीये मी) शब्द वापरतात बघ. उदाहरण देतो.. "मी आज खूप सारं काम केलं" यात खूप सारं कशाला? खूप काम केलं हे बरोबर आहे ना? पण नाही "आज मैने ढेर सारा काम किया" मधल्या "ढेर सारा" ची भ्रष्ट नक्कल.
किंवा अजून एक बघ. "मी आज दुनियाभरचं काम केलं" .. इथेही भरपूर खूप चिक्कार काम केलं असं म्हणता आलं असतं पण पुन्हा "मैने आज दुनियाभर का काम किया" ची मुर्ख नक्कल. अरे महेश मांजरेकरच्या कृपेने आपल्यला हेही कळत नाही की आपण गर्व हा शब्द अभिमान या शब्दाच्या जागी किती सहजतेने आणि किती चुकीच्या अर्थाने वापरतो. त्याच्यावर वैतागून मी पण एक पोस्ट टाकलंय मागे. वेळ मिळाला तर वाच.
http://harkatnay.blogspot.com/2009/10/blog-post_23.html

अपर्णा said...

ह्म्म्म्म...खरंय तुमचं म्हणणं...आणि फ़क्त भाषांतर नाही तर उच्चारही कांचननी म्हटल्याप्रमाणे मराठी भाषिकांचे नसतात आणि ते कळतात....

Ashish Sarode said...

दक्षिणेत अशी काही भाषेशी संबंधित चूक झाली तर लोक बहिष्कार टाकतील त्या वस्तूवर. एवढच काय ते पुण्यात राहत असले तरी ते त्यांच्या मूळ भाषेतली जाहिरात पाहून पुण्यात त्या कंपनीची वस्तू विकत घेणार नाहीत.

disamajikahitari said...

एकदम खरय. याच एकाला सांगितले तर उलटे ऐकले 'भाषा-शुद्धीचे काय कौतुक आहे, भाषा ही प्रवाही असते, जी सामान्यजन वापरत ती खरी भाषा, शुद्धतेचे निकष वगैरे सगळे पुस्तकात. भावना पोहोचल्यास कारण' यावर मला अजून प्रामाणिक प्रत्युत्तर सुचले नाहीये.

माझी दुनिया said...

हे मराठी धेडगुजरं तर आहेच पण आणखीही एक गोष्ट अशी आहे की मराठी वाहिन्यांवर जाहिराती दाखवताना त्यातले कित्येक शब्द इंग्रजीच ठेवलेले असतात. उदा. ट्रॉपिकाना फ्रूट ज्यूस च्या जाहिरातीत.. no added flavour, no sugar ला ऍडेड फ्लेवर नाही,शुगर नाही असं भाषांतर केलयं. अश्या एक नाही अनेक जाहिराती सांगता येतील.

Vikrant Deshmukh... said...

हरी, कांचन, हेरंब, अपर्णा, आशिष, दिसामाजी आणि माझी दुनिया, -
तुम्हा सर्वांच्या प्रतिक्रीया वाचल्या. अगदी सर्वांना जाणवलेला हा मुद्दा आहे असे दिसते. पण सगळं कसं राजरोसपणे चालू आहे.
आजच्या लोकसत्तातील जाहिरात पहा. "आणि असंही घडू शकतं की ते अश्या पाच छायाचित्रांच्या पंक्तीतील असेल की जे आम्ही देशभर पोहोचवणार आहोत"... आता असं मराठी आपण कधी बोलतो अथवा लिहीतो का? काहीतरी केलं पाहिजे राव.

कांचन कराई said...

बरोबर आहे, विक्रांत. हे चालतं कारण आपण चालवून घेतो. मला वाटतं, आपण मराठी ब्लॉगर्स आहोत, आता आपला गटही स्थापन झालेला आहे. तर आपल्याला अशी जाहिरात दिसली की त्याची चर्चा तिथे व्हावी. इतकंच नव्हे या गटाच्या इमेल आयडीमार्फत संबंधित जाहिरातदारांना एक ईमेल पाठवलं जावं, ज्यात आपल्या सर्वांनी आपापल्या ईमेल आयडीवरून जाहिरातीच्या विरोधाला अनुमोदन दिलेलं असेल.

Vikrant Deshmukh... said...

हां .. ही फारच स्तुत्य सूचना आहे. लगेच अमलात आणूयात. शिवाय ’मराठी एकजूट’ वगैरे गट पण स्थापन झालेले आहेत आणि त्यांनी हा एक मुद्दा त्यांच्या अजेंड्यावर घेतलाच आहे - व्यवहारातील मराठी !!!

eeshwaree said...

khupach chan lihilays! kharach ajkal sagle itka ashudhha marathi boltat!shaletli mula sudhha, are itka ghan marathi boltat ki wicharu nakos!! khara tar tyanchya kadun hi apexa nahiye, pan mala watta tyanche shixakach asa bolat asnar! ani marathi jasa shudhha bolayla hawa tasa lihiyla pan hawa!

Saurabh said...

मान्यवर विक्रांत साहेब, अगदी मुद्याच बोललास. पण ह्याला उपाय काय आहे??? आपण ते मज्जा म्हणून हसत त्याचा आनंद लुटतो. पण प्रश्न तोच, ह्याला उपाय काय???

Sagar Kokne said...

कालच एका मराठी सिरीयल मध्ये एक दृष्य पाहिले त्यात वकील म्हणते...
'' आम्ही सादर केलेल्या पुराव्याच्या आधारे आपल्याला गुन्हेगारास आरोपी म्हणून सिद्ध करता येईल''